Atelectase

Atelectase is een aandoening waarbij een deel van de long geen lucht meer bevat en daardoor samenvalt. De meest voorkomende oorzaak van atelectase is een obstructie (afsluiting) van een bronchus, een van de twee hoofdtakken van de luchtpijp die rechtstreeks naar de longen leiden. Ook kleinere luchtwegen kunnen afgesloten raken. De obstructie kan worden veroorzaakt door een slijmprop, een tumor of een geïnhaleerd voorwerp in de bronchus. De bronchus kan ook worden afgesloten door druk van de buitenkant, zoals een tumor of vergrote lymfeklieren. Wanneer een luchtweg afgesloten raakt, wordt de lucht uit de alveoli in het bloed opgenomen, waardoor de alveoli ineenkrimpen. Het ingeklapte longweefsel vult zich meestal met bloed, cellen, serum en slijm en raakt geïnfecteerd. Na een operatie, vooral na een borst- of buikoperatie, is de ademhaling vaak oppervlakkig en zetten de diepere delen van de longen niet goed uit. Oppervlakkige ademhaling, zowel na operatie als door een andere oorzaak, kan leiden tot atelectase.

Bij het middenkwabsyndroom, een vorm van langdurige atelectase, is de middenkwab van de rechterlong ingetrokken, meestal door druk op de bronchus door een tumor of vergrote lymfeklieren, maar soms zonder dat de bronchus is dichtgedrukt. In de afgesloten samengeklapte long kan longontsteking ontstaan die niet volledig geneest en tot chronische ontsteking, littekenvorming en bronchiëctasieën leidt.

Bij versnellingsatelectase, wat bij straaljagerpiloten optreedt, worden de kleine luchtwegen dichtgedrukt door de grote kracht die bij het vliegen met hoge snelheden ontstaat. Hierdoor klappen de longblaasjes in.

Bij diffuse microatelectase is het surfactanssysteem van de long aangetast. Surfactans is een stof waarmee de binnenkant van de longblaasjes (alveoli) bekleed is en die de oppervlaktespanning van de longblaasjes vermindert en zo voorkomt dat de longblaasjes inzakken. Wanneer bij te vroeg geboren baby’s een tekort aan surfactans bestaat, ontstaat neonatale ademhalingsinsufficiëntie. Ook bij volwassenen kan microatelectase ontstaan door een overmatige zuurstoftoediening, een ernstige algemene infectie (sepsis) of door een veelvoud aan andere factoren die de inwendige bekleding van de longblaasjes beschadigen.

Symptomen en diagnose

Atelectase kan langzaam ontstaan en slechts enige kortademigheid veroorzaken. Bij patiënten met het middenkwabsyndroom doen zich soms helemaal geen symptomen voor, hoewel veel patiënten last van een kuchhoest kunnen hebben. Als in een groot deel van een long binnen korte tijd atelectase ontstaat, kan de patiënt blauw of asgrauw worden, een scherpe pijn in de betreffende zij voelen en extreem kortademig worden. Als er sprake is van een bijkomende infectie, kan bij de patiënt ook koorts en een snelle hartslag voorkomen. Soms is de bloeddruk ernstig verlaagd (shock). De arts denkt aan atelectase op basis van de symptomen en van de bevindingen bij het lichamelijk onderzoek. De diagnose wordt bevestigd door een thoraxfoto waarop het luchtarme gebied te zien is. De oorzaak van de afsluiting kan worden gevonden met een CT-scan of een bronchoscopie.

Preventie en behandeling

Er kan een aantal maatregelen worden genomen om atelectase na een operatie te voorkomen. Hoewel rokers een grotere kans hebben op het ontstaan van atelectase, kan het risico worden verkleind door zes tot acht weken voor de operatie met roken te stoppen. Na een operatie wordt de patiënt gestimuleerd om diep adem te halen, regelmatig te hoesten en zoveel mogelijk te bewegen. Ook ademhalingshulpmiddelen en ademhalingsoefeningen kunnen zinvol zijn. Patiënten met een thoraxafwijking of een neurologische aandoening waardoor de ademhaling gedurende langere tijd oppervlakkig kan zijn, kunnen profijt hebben van mechanische apparatuur die de ademhaling ondersteunt. Deze apparatuur zorgt voor een continue druk in de longen zodat de luchtwegen ook aan het eind van een uitademing niet inklappen. De belangrijkste behandeling bij plotseling optredende, omvangrijke atelectase is het wegnemen van de onderliggende oorzaak. Als een afsluiting niet door hoesten of uitzuigen van de luchtwegen kan worden opgeheven, is dit vaak wel mogelijk door middel van bronchoscopie. Bij elke infectie worden antibiotica toegediend. Langdurige atelectase wordt vaak met antibiotica behandeld omdat een infectie vrijwel onvermijdelijk is. In bepaalde gevallen kan het aangetaste deel van de longen worden verwijderd wanneer de herhaaldelijk voorkomende of aanhoudende infectie tot invaliditeit leidt of wanneer zich aanzienlijke bloedingen voordoen. Als de luchtweg door een tumor wordt afgesloten, kan door verkleining van de obstructie langs operatieve weg of anderszins worden voorkomen dat atelectase verergert en dat een recidiverende obstructieve longontsteking ontstaat.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s