Astrup

Bij een arterieel bloedgas wordt slagaderlijk bloed van een patiënt onderzocht in een klinisch-chemisch laboratorium. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het zuurstofkoolzuurgas en de zuurgraad (pH) van het bloed. Er zijn verschillende plaatsen om slagaderlijk bloed af te nemen

  1. pols (spaakbeenslagader / arteria radialis)
  2. lies (liesslagader / arteria femoralis).

Een bloedgas wordt ook wel een astrup genoemd, naar Poul Astrup, die veel pionierswerk op het gebied van bloedgasbepalingen heeft verricht. Ontluchten is zeer belangrijk, en wel direct na afname van het bloedmonster. Als dit namelijk niet gebeurt dan zijn de uitslagen niet betrouwbaar.

Bloedgassen worden bepaald om de verhouding zuurstof (O2) en koolstofdioxide (CO2) in het bloed te bepalen en het zuur-base-evenwicht te controleren. De ademhaling zorgt ervoor dat O2 de cellen van het lichaam kan bereiken en dat CO2, dat door allerlei metabole processen in de cellen wordt gevormd, wordt afgevoerd. Voor het goed kunnen functioneren van het lichaam, is het daarnaast van belang dat de pH van het lichaam binnen nauwe grenzen wordt gehouden, waarvoor verschillende buffersystemen aanwezig zijn. Het belangrijkste buffersysteem in het menselijk lichaam is het bicarbonaat (HCO3) / CO2buffersysteem (zie zuur-base-evenwicht).

De pH van bloed neemt af (wordt zuurder) wanneer de hoeveelheid CO2 in het bloed toeneemt of bij de aanwezigheid van een (andere) zure stof in het bloed ( bijvoorbeeld bij nierproblemen). De pH van bloed neemt toe (wordt meer basisch) wanneer de hoeveelheid CO2 in het bloed afneemt of bij een toename van basische stoffen (zoals bicarbonaat; HCO3) in het bloed. Stoornissen in het zuur-base-evenwicht kunnen bij tal van ziekten voorkomen. Deze stoornissen staan dus nooit op zichzelf, maar zijn meestal een uiting van een onderliggende ziekte. Zo is aan de hand van de uitslagen van bloedgassen bijvoorbeeld op te maken of er een probleem is met de longen (respiratoir) of met bijvoorbeeld de nieren (metabool) en of het bloed hierdoor te zuur (acidose) of te basisch (alkalose) is. De 4 ontregelingen die men kan onderscheiden zijn:

  • respiratoire acidose: door een verstoorde ademhaling kan het CO2 het lichaam niet goed verlaten, waardoor de CO2-concentratie in het bloed stijgt en de pH van het bloed daalt. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld COPD of een longontsteking.
  • respiratoire alkalose: door een toegenomen ademhaling wordt er meer CO2 afgevoerd, waardoor de CO2-concentratie in het bloed daalt en de pH van het bloed stijgt. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld hyperventilatie, pijn en sommige longziekten.
  • metabole acidose: er is een verlaagde pH samen met een verlaagde bicarbonaat concentratie in het bloed. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld een ontregelde diabetes mellitus en ernstige nierproblemen.
  • metabole alkalose: er is een verhoogde pH samen met een verhoogde bicarbonaat concentratie in het bloed. Mogelijke oorzaak is bijvoorbeeld langdurig overgeven.

Hoewel de normaalwaarden afhankelijk zijn van een aantal factoren (onder andere plaats van prikken, en laboratorium), is dit een referentie (gebruikt in het AMC):
pH: 7,35 – 7,45
pO2: 10,0 – 13,3 kPA
pCO2: 4,4 – 6,3 kPA
HCO3 (bicarbonaat): 22 – 28 mmol/L
Base Excess: -2 – 2 mmol/L

Bron: wikipedia

Advertenties

24 gedachtes over “Astrup

  1. thessa zegt:

    hoi Ella,

    ik kwam toevallig op deze site terecht. Ik ben leerling verpleegkundige en zoek regematig het internet af voor informatie, ik werk nu op een longafdeling en deze site is wel erg interessant voor mij! Wat een informatie, helemaal geweldig! BEn er erg enthousiast over. Bedankt , wat een werk zal je ervan hebben.

  2. Dank je wel voor je complimenten en ja het is een heel werk maar voor mezelf ook erg interessant en je helpt er andere mee en das altijd leuk.
    Succes met je opleiding!

    Groetjes Ella 🙂

  3. thessa zegt:

    hoi Ella,

    Eigenlijk nog een vraag, ik zoek informatie over zuurstof toedienen, mensen met een longprobleem hebben toch ook vaak last van kortademigheid, beauwdheid. Staat daar iets over op de site of weet jij een site waar ik informatie kan vinden?
    Groetjes en bedankt. 😀

  4. Misschien dat je wat kan vinden op zuurstof thuis, wat ook op deze site staat en anders kan ik wel ff voor je verder zoeken,dan stuur ik morgen wat info want straks moet ik aan t werk 😀

  5. jij zegt; het enige verschil is, dat het wondje langer moet worden dichtgedrukt.
    mijn ervaring is dat zo’n prik veel pijnlijker is omdat hij in de slagader gaat, tijdens een fietsproef is het zeker een nare gebeurtenis(zeker voor kinderen) mn dochter(astma-patient) vindt dat ook nare prikken.

  6. Je hebt gelijk dat het soms meer pijn doet maar als zo’n astrup door iemand wordt geprikt met veel ervaring dan hoeft ie niet zo pijnlijk te zijn hoor..maar je hebt gelijk..zal het aan de info toevoegen..
    Thanx!

    Groetjes Ella 🙂

  7. quidam zegt:

    het zijn nxc3xa1re prikken! tijdens de fietstest krijg je hem in de knik van je elleboog, zo kunnen ze met een kraantje steeds bloed afnemen om de zuurstof te meten. 3maanden heb ik gerevalideerd omdat ik COPD heb. het was zwaar, maar blij dat ik het gedaan heb. ik ben er beter van geworden. woensdag nog 1x op de fiets en zo’n nare prik, dan is het weer voor bij….. 😉

  8. Ja die prikken zijn niet echt lekker nee..gelukkig nog nooit 1 zelf gehad maar ik sla mijn beurt ook ff over hoor! 😉
    Dat is goed om te horen dat je na revalidatie zo goed bent opgeknapt.
    Succes woensdag! 🙂

  9. Hallo Ella

    Ik moet maandag de arterieonderzoek ondergaan maar als ik de vorige mails bekijk dan moet je er wel tegenaan zien.
    Mijn Pijngrens is wel heel hoog veel andere onderzoeken gehad maar als je je ontspannen kan dan valt het toch wel mee toch? gr Gisela te Veendam

  10. Ha Gisela

    Een heel lekker gevoel is het niet maar in principe als iemand het doet die het vaker heeft gedaan en hopelijk goed dan zal de pijn hopelijk een beetje mee vallen.
    Wens je toch succes voor het geval dat het tegen valt.

    Groetjes Ella 🙂

  11. Cygne zegt:

    Na twee prikken in beide polsen, was de derde in de elleboog raak! Ik ben na afloop alleen 18 km.naar huis gereden met drie drukverbanden om m’n blote armen (met aan alle kanten uitstekende slierten). ’t Was hartje zomer, maar ik voelde me net een slordig versierde kerstboom. Thuis aangekomen begon ik door de spanning en de pijn te janken. Het verband mocht er na drie uur pas af, maar ik heb het er na anderhalf uur af gedaan, de pijn was niet te harden. Moraal van het verhaal is dat je beter niet alleen kunt gaan en je moet LATEN rijden.
    Complimenten voor deze site, alleen zijn de kleuren (wit op donkerblauw) voor mij waarschijnlijk niet goed en de letter vind ik wat klein. Maar ja, ik ben geen achttien meer… haha. Het aanbevolen boek is in bestelling.

  12. Ha Cygne,

    Bedankt voor je reactie en ik heb misschien aan 1 wens kunnen voldoen..de kleur is nog steeds hetzelfde maar de letters zijn wat groter gemaakt..wieweet beter zo?

    Groetjes en een leuk weekend!
    Ella 🙂

  13. toos van der kolk zegt:

    Het zijn inderdaad vreselijke rot prikken .Moet zelf elk jaar eingelijk het zuurstof laten meten. Door de ziekte van Rendu Osler Weber. Maar heb nu een jaar overgeslagen omdat ik er vreselijk tegenop zie.Moet nu volgende week weer .Het klopt wel dat het verschil maakt wie het doet of iemand ervaren is of niet. Maar het blijft rot.gr Toos van der Kolk

  14. Ella zegt:

    Hallo Toos..

    Bij ons op de afdeling doen ze tegenwoordig Cappilaire Astrups prikken..die doen haast geen pijn..wordt dmv een vingerprik gedaan en wordt er een lang buisje met bloed gevuld. Vraag er eens naar in het ziekenhuis of ze dat kunnen doen..Dan hoef je ook niet meer bang te zijn..

    Succes!
    Ella

  15. Yvo zegt:

    Hey hallo,

    Een ASTRUP prikken is een kunst an sich. heb het vandaag weer gedaan en patient had weinig pijn. Het is wel een van de lastigeste prikken waar je de tijd voor moet nemen 🙂

  16. Ella zegt:

    Klopt ja..bij ons worden tegenwoordig veel cappilaire astrups geprikt omdat dat minder belastend en pijnlijk is voor de patient.

    Groetjes Ella

  17. monique zegt:

    ik heb ook zo,n fietstest gedaan met die prikken maar het is nu 5 dagen geleden maar mijn arm doet nog vreselijk pijn ik slik zelfs pijnstillers om de pijn wat te laten zakken ,ik weet niet als dit normaal is maar ik ga als het na het weekend nog niet beter is mee naar de huis arts

  18. monique zegt:

    gelukkig is de pijn na twee weken weg ,alleen als ik er op druk doet het nog een beetje pijn ,een ding is zeker ik laat het nooit meer doen groetjes monique

  19. eveline zegt:

    Hoi Hoi,

    Ik ben bezig met de longverpleegkundige opleiding en op zoek naar informatie over een project opzetten op een longafdeling.

    Ik zit te denken aan ontslagpatixc3xabnten telefonisch nabellen na ongeveer 2 xc3xa0 3 dagen.
    Heeft iemand hier ervaring mee? goeie tips?? enz…???

    Groetjes,

    Eveline

  20. manuela zegt:

    Hallo Ella,
    Ik ben ook leerling verpleegkunde en vroeg me het volgende af:
    -Hoe worden arterixc3xable bloedgaswaarden gemeten en door wie?
    -Hoe wordt de capillaire astrup bepaald & wat doet de medicatie die daarby gegeven wordt?
    En zijn de ARTERIELE bloedgaswaarden hetzelfde als de CAPILLAIRE astrup?
    alvast heel erg bedankt, kan deze informatie nergens in de lateratuur vinden, dus vandaar deze poging!
    Erg mooi site, super;)
    groetjes

  21. Ella/ Weblog longziekte zegt:

    Hallo Manuela,

    Arterixc3xable bloedgassen worden vanuit de pols of de lies gehaald met speciale astrupspuitjes. Bij ons in het ziekenhuis wordt dit alleen gedaan door artsen, arts assistene of co-assistente. De Arterixc3xable bloedgas is nauwkeuriger dan de capillaire. Onafhankelijk hoe de astrup wordt geprikt, het lab. bepaald de uitslag ervan. Nav de uitslag zal bij te hoge PCO2 medicatie of bipap gestart worden. Allebei zorgen ze er voor dat het koolzuurgehalte in het lichaam lager wordt.
    Medicijn wat dan vaak wordt gegeven is Diamox. Moet je daar maar eens op googlen.
    Hoop zo je vraag te hebben beantwoord,
    Succes met je opleiding.

    Groetjes Ella

  22. Belle zegt:

    Heb het vandaag gehad. Voor de fietstest prikten ze bloed in mijn pols (slagader). Wat doet dat pijn en bleef pijn doen. Na de fiesttest wilden ze het in mijn elleboog doen. Lukte het niet! Ondertussen wel mijn zenuw geraakt dus pijn tot aan mijn schouder! Wat heb je dan aan die eerste prik als je geen eindprik hebt?
    Overigens is de pijn nu bijna wegg.

  23. Ella zegt:

    Hallo,

    Beetje jammer is dat wel ja, want het was toch om te vergelijken wat je waardes voor en na het onderzoek waren. Nu hebben ze ze alleen van voor het onderzoek.

    Groetjes Ella

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s